Sivil beredskap for norske kommunar
Noreg har folka og utstyret. SAMLO gir kommunen oversikta.
Kven har aggregat? Kven kan førstehjelp? Kven har båt, maskiner eller plass? SAMLO held oversikta levande i kvardagen, så ho finst når det gjeld.
Når oversikta blir brukt på vanlege dagar, står både folk, kommunen og Noreg sterkare når noko skjer.
SAMLO er ikkje eit system.
SAMLO er folk som står saman.
Ordet bestemor brukte når folk var komne saman, og vi stod i lag.
Kvar prosjektet står
- Frå Sunnfjord SAMLO blir bygd her. Konsept, metode og design er laga i Sunnfjord.
- Kunnskapsparken Vestland Teken opp i preinkubator.
- Presentert For justis- og beredskapsministeren i møte 27. april 2026.
- No søkjer vi Ein pilotkommune og eit lite lag av bedrifter.
Ingen kommune har signert enno, og SAMLO har ikkje vore brukt under ei ekte hending. Heile statusen står lenger nede.
Problemet
Kunnskapen bur i hovudet til enkeltmenneske
Noreg er godt på å stå saman. Det er ikkje problemet.
Problemet er at oversikta over kven som kan kva sjeldan finst nokon stad. Ho som leier frivilligsentralen kjenner femti personar. Når ho har ferie, eller når klokka er tre om natta og vegen er stengd, finst ikkje den kunnskapen nokon stad.
Og bedriftene som har utstyret, folka og kompetansen blir aldri spurde, fordi ingen veit at dei skal spørje.
Vi må vite kven som kan kva, før noko skjer.
Kvifor dette trengst
Beredskapen til Noreg blir bygd lokalt.
Når straumen går, vegen rasar eller mobilnettet fell, er det dei som allereie er på staden som kan handle først. Kommunen har planen. Folk har ressursane. SAMLO gir oversikta.
Planen seier kva som skal gjerast. SAMLO viser kven som kan gjere det. Problemet i dag er at den samla, oppdaterte oversikta ofte manglar.
-
Totalberedskapsmeldinga peikar på at Noreg må bruke dei samla ressursane i samfunnet betre, og involvere næringsliv og frivillige lokalt, regionalt og nasjonalt.
-
Forskrifta om kommunal beredskapsplikt krev at beredskapsplanen har ei ressursoversikt, både over kva kommunen sjølv rår over og kva som er tilgjengeleg hos andre aktørar. DSB nemner lokale frivillige organisasjonar og næringslivet som slike aktørar.
SAMLO er bygd for å gjere den retninga brukbar i praksis. Ikkje som ei løysing som sikrar Noreg åleine, men som eitt lag som gjer den beredskapen som alt finst, sterkare der folk faktisk bur.
Det finst ikkje eitt nasjonalt register i SAMLO, og det skal ikkje finnast. Kvar kommune held si eiga oversikt og eig henne sjølv. Den nasjonale styrken kjem av at mange kommunar kjenner sine eigne folk, ikkje av at nokon samlar alle i ei liste.
Den første piloten er lokal. Behovet er nasjonalt.
Kjeldene over dokumenterer behovet, ikkje SAMLO. Ingen offentleg aktør har vurdert, godkjent eller tilrådd oss.
Korleis det fungerer
Tre ledd, og det tredje er det som held dei to andre i live
Det same registeret blir brukt i kvardagen og den dagen det gjeld. Difor er det framleis rett når det trengst.
-
Folk og bedrifter melder inn kva dei har og kan
Nokre få spørsmål. Traktor med frontlastar, aggregat, lastebil, lagerplass, førstehjelp, kjennskap til vegen bak fjellet. Den som heller vil bruke papir, får bruke papir.
-
Ein person i kommunen held oversikta ved like
Ikkje kommunen i allmenn forstand, og ikkje eit system som passar seg sjølv. Eit menneske med namn, og ein vara ved sida.
-
Oversikta blir brukt, på vanlege dagar og når det gjeld
Same oversikt, same folk, same telefonnummer. Bruken i kvardagen er det som gjer at ho framleis stemmer den dagen det gjeld.
Dei tre som står samla
Tek du bort éin av dei, fell dei to andre saman
Kvar av dei tre gir noko, får noko, og gjer dei to andre sterkare.
Frivillige
Dei gjer
Melder inn kva dei har og kan, og stiller når dei kan.
Dei får
Å bli spurde om noko dei faktisk kan, ikkje mas. Eit nei kostar ingenting. Dei kan gå ut når dei vil.
For dei andre
Det er dei som er beredskapen. Utan dei er dei to andre laga eit papir.
Bedrifter
Dei gjer
Melder inn kva bedrifta har: gravemaskin, aggregat, lastebil, verkstad, lagerplass, fagfolk. Og stiller det dei kan avsjå.
Dei får
Eiga beredskap, og innsatsen dokumentert og datofesta i ei form dei kan bruke sjølve.
For dei andre
Bedrifta er til stades gjennom mennesket som møter opp. Jakka på bonden er ikkje reklame, det er utstyr.
Kommunen
Dei gjer
Peikar ut kven som har ansvaret, og seier ja til at oversikta finst.
Dei får
Oversikt over ressursane i eigen kommune, og ein papirberedskap som er øvd og ikkje berre skriven.
For dei andre
Legitimiteten. Når kommunen står i lag med dei andre, er det ikkje ei privat liste.
Ingen kan kjøpe seg til det dei frivillige gir. Bidraget er inngangsbilletten, ikkje pengane. Pengar, om dei er med, betaler for arbeidet som koordinerer og dokumenterer. Aldri for statusen.
Kvardagsmotoren
Det kjedelege arbeidet held beredskapen varm.
Ei eldre dame treng å få måka innkøyrsla, slik at heimetenesta kjem fram. Nokon må bere inn varer eller gjere klart eit lokale. Små oppgåver betyr noko i seg sjølve, og dei held SAMLO i bruk.
Når eit spørsmål blir sendt, nokon svarar og oppgåva blir kvittert ut, ser vi om kontaktinformasjonen stemmer, om folk framleis kan bidra, og om ressursen faktisk finst.
- Eit konkret behov blir oppdaga.
- Eit avgrensa spørsmål går til dei rette folka.
- Folk svarar ja eller nei.
- Oppgåva blir utført og kvittert ut.
- Oversikta er kontrollert i praksis.
Dette gjeld enkle og avklarte oppgåver. SAMLO skal ikkje formidle helsehjelp, personleg stell eller arbeid som krev fagkompetanse, godkjenning eller arbeidsgivaransvar. Spørsmålet går alltid gjennom den i kommunen som har ansvaret for oversikta. Dette er inga open oppslagstavle.
Krisa er grunnen til at SAMLO må finnast. Kvardagen er grunnen til at SAMLO vil verke.
Når straumen går
Digitalt til dagleg. Papir når det må.
Straum og mobilnett fell saman. Difor er rekkjefølgja under ikkje kva som held lengst, men kva du gjer først.
- Varsling i appen Krev straum hos deg, nett, og at tenaren er oppe
- SMS Krev mobilnettet, som held nokre få timar etter at straumen går
- Papirlista som alt er skriven ut Treng ikkje nett Krev ein prenta kopi i ei namngjeven hand
- Telefonkjeda Krev det same mobilnettet som trinn 2, altså same vindauge
- Ein kjend møtestad Treng ikkje nett Krev at adressa var kjend før straumen gjekk, og at det er trygt å ta seg fram Blir peika ut saman med den første kommunen
Trinn 1, 2 og 4 er tre format på den same avhengigheita: dei står alle på mobilnettet. Trinn 3 og 5 er dei to som ikkje treng nett i det heile.
Den første piloten
Ein kommune og eit lite lag av bedrifter
Modellen på sikt er at kommunane brukar SAMLO og betaler ein årleg lisens. Den første piloten er ikkje der enno, og difor gjer vi det på ein annan måte.
Kommunen signerer og eig registeret
Kommunen er behandlingsansvarleg og eig opplysningane. Han peikar ut kven som held registeret, forankrar personvern og beredskap internt, er med på øvinga og evaluerer piloten. Målet er at kommunen ikkje skal betale for den første piloten.
Bedriftene kan gjere piloten mogleg
Eit lite lag av lokale bedrifter kan finansiere sjølve pilotarbeidet: oppsettet, opplæringa, kartlegginga, øvinga og rapporten. Dei kjøper aldri tilgang, prioritet, plassering, status eller dei frivillige.
Ærleg om kvar vi står
Kvar SAMLO står no
Dette finst
- Konseptet, metoden og designet er utarbeidde og skrivne ned.
- Ein køyrande arbeidsversjon av systemet, med oppdikta data.
- Papirberedskapen og driftsrytmen, klare til å øvast.
- Skriftleg rettleiing frå Datatilsynet, lagd til grunn i designet.
Dette er ikkje på plass enno
- Ingen kommune har signert.
- SAMLO har aldri vore brukt under ei ekte hending.
- Ingen innbyggjar er registrert, så det finst ikkje noko register.
- SAMLO AS er under etablering. Avtalepart er Steffen Valle Øvrebø.
- Ingen offentleg aktør har vurdert, godkjent eller tilrådd SAMLO.
Dette skjer no
- Vi leitar etter den første pilotkommunen.
- Vi snakkar med lokale bedrifter som vil gjere piloten mogleg.
- Systemet blir gjort ferdig saman med den første kommunen, ikkje før henne.
Det står her fordi det er sant. Den som blir med no, blir med tidleg, og det er noko anna enn å kjøpe noko som er ferdig. Det bør ein få vite på førehand.
Bak SAMLO
Du snakkar med den som lagar det
Eg heiter Steffen Valle og byggjer SAMLO frå Sunnfjord. Tanken starta med noko eg såg gjennom arbeidet til mamma på frivilligsentralen: den viktigaste kunnskapen om kven som kan kva, bur ofte i hovudet til eitt menneske. SAMLO er forsøket på å ta vare på den kunnskapen før vi treng henne.
Det finst ikkje noko sentralbord og ingen skjemakø. No leitar vi etter ein kommune som vil prøve dette, og eit lite lag av bedrifter som vil gjere piloten mogleg. Skriv nokre linjer eller ring.
steffen@samlo.no eller telefon 99 15 43 74.
Er vi samlo, er vi sterke.